Het voelt soms als dweilen met de kraan open, zegt een ondernemer: “je probeert iets op te bouwen, maar de fundamenten, de mensen, zijn onstabiel. De demotivatie is niet alleen een persoonlijk gevoel; het is op dit moment een breed gedragen economisch probleem.” Dat is een verzuchting die wij momenteel van heel veel ondernemers in Suriname horen. De kern van de uitdaging is onder andere dat veel geschoold en betrouwbaar personeel vertrekt naar het buitenland of overstapt naar de goudsector en olie-industrie, waar de salarissen in valuta vaak hoger liggen. Het is dus vissen in een vijver die steeds kleiner wordt.

Het is voor werknemers frustrerend dat hun salaris aan het eind van de maand minder waard is door de inflatie. Die frustratie vertaalt zich vaak in een gebrek aan inzet of "job-hopping" voor een paar honderd SRD extra.

De ondernemer zegt uit ervaring te weten dat “door de economische druk veel mensen twee of drie baantjes hebben. Hierdoor komen ze vermoeid op het werk of zijn ze met hun hoofd ergens anders, wat de betrouwbaarheid niet ten goede komt.” Wanneer personeel niet komt opdagen, te laat komt of onzorgvuldig werkt, moet ik als ondernemer zelf bijspringen. “Ik ben vaker brandjes aan het blussen dan dat ik strategisch aan mijn bedrijf kan werken.” Het brengt extra kosten met zich mee, omdat ik onder andere fouten moet herstellen en/of steeds opnieuw nieuwe mensen moet inwerken.

Met de huidige crisis in de hele wereld is er ook voor de Surinaamse arbeidsmarkt geen toverstok. Wat ik wel zie, is dat collega-ondernemers proberen de motivatie terug te vinden door incentives in natura, zich concentreren op personeel dat zich inzet en op automatiseren. Omdat SRD's snel minder waard worden, bieden sommige bedrijven extra's aan hun personeel, zoals brandstofbonnen, voedselpakketten of hulp bij transport. Dat creëert soms meer loyaliteit dan een kleine loonsverhoging.

Soms is het beter om met een kleiner, maar zeer goed betaald en loyaal team te werken, dan met een grote groep die onbetrouwbaar is. Overal waar een proces door een machine of software gedaan kan worden, wordt de afhankelijkheid van menselijke grillen verkleind. De ondernemer is van mening dat ondernemen in Suriname momenteel meer psychologisch uithoudingsvermogen vereist, dan zakelijk inzicht.