OPINIE: De hygiëne in de Surinaamse ziekenhuizen, met name in het Academisch Ziekenhuis Paramaribo (AZP) en het Sint Vincentius Ziekenhuis (SVZ) is een punt van grote zorg. Hoewel er nationaal plannen zijn gemaakt voor herstel, blijven de dagelijkse omstandigheden op veel afdelingen een bron van klachten voor zowel patiënten als medisch personeel. De problemen zijn vaak geen onwil van het personeel, maar het resultaat van een diepe systeemcrisis. Recente meldingen en rapporten wijzen op een aantal structurele tekortkomingen.

Er is regelmatig een gebrek aan eenvoudige middelen zoals handzeep, papieren handdoeken, desinfecterende alcohol en professionele schoonmaakmiddelen. In veel ziekenhuizen zijn sanitaire voorzieningen (toiletten en badkamers) verouderd of defect. Lekkages en kapotte tegels maken het onmogelijk om ruimtes volgens medische standaarden steriel te houden.

Op afdelingen zonder airconditioning moeten ramen open voor ventilatie, wat zorgt voor een instroom van stof en ongedierte (zoals mieren of vliegen), wat onacceptabel is in een medische omgeving. Door de aanhoudende braindrain en budgettaire tekorten is er vaak onvoldoende schoonmaakpersoneel om de noodzakelijke rondes te maken, waardoor afval soms te lang blijft staan.

Alleen al in de lift stappen bij het AZP roept vragen op, of er wel controle wordt uitgevoerd op hygiëne. Is er wel een leiding in dit ziekenhuis, vraagt een bezoeker zich af. Dagelijks maken zowel bezoekers, patiënten als zorgpersoneel gebruik van liften die niet op tijd worden schoongemaakt. “De lift is elke dag vies,” zegt deze bezoeker. “En ik kan zien dat het heel lang niet is schoongemaakt. Ik kom nu al 2 weken, elke dag in het ziekenhuis en zie dezelfde vlekken en vieze vloer in de lift.”

Mevrouw V, die op bezoek ging in het SVZ, werd geconfronteerd met vuile lakens op het bed van haar vader. Zij vroeg om een schoon laken voor het bed en kreeg een met bloedvlekken en een vieze geur. Zij koos ervoor om een van thuis te halen.

Een tekort aan personeel mag nooit als "vrijbrief" dienen voor onhygiënisch werken of inefficiëntie, omdat de veiligheid van de patiënt hierdoor direct in gevaar komt. In de medische ethiek en kwaliteitszorg geldt het principe dat basisnormen (zoals steriliteit) niet onderhandelbaar zijn.

Hoewel het principe helder is, ontstaat er in de praktijk een gevaarlijke keten van oorzaak en gevolg. Wanneer één verpleegkundige het werk van drie moet doen, slippen de protocollen (zoals het 20 seconden handen wassen tussen patiënten door of het tijdig reinigen van apparatuur) er als eerste doorheen. Dit is geen onwil, maar fysieke onmogelijkheid, wat leidt tot inefficiëntie.

Als een afdeling maandenlang zonder voldoende schoonmaakmiddelen zit, kan er een cultuur ontstaan waarbij personeel "opgeeft" en de onhygiënische situatie als de nieuwe standaard gaat zien. Inefficiëntie is vaak niet de schuld van de individuele werker, maar van een gebrek aan management. Zelfs met weinig mensen kan een strak georganiseerd proces de schade beperken. Als dat management ontbreekt, wordt het tekort aan personeel een excuus voor totale chaos.