De psychische zorg in Suriname staat momenteel voor complexe uitdagingen. Hoewel er vanuit de overheid en internationale organisaties zoals de PAHO/WHO meer aandacht is voor mentale gezondheid, blijven de barrières voor effectieve zorg aanzienlijk.

De kernproblemen kunnen worden onderverdeeld in structurele, economische en sociaal-culturele factoren.

De sector kampt met een chronisch tekort aan gespecialiseerd personeel.

Veel psychiaters en psychologen vertrekken naar het buitenland (met name Nederland) voor betere arbeidsvoorwaarden.

Met slechts circa 1,7 psychiaters per 100.000 inwoners ligt de capaciteit ver onder de internationale norm. Voornamelijk is de zorg geconcentreerd in Paramaribo (in het Psychiatrisch Centrum Suriname - PCS). In de districten en met name in het binnenland is de toegang tot professionele GGZ bijna nihil. De aanhoudende economische druk in Suriname heeft een direct en indirect effect op de mentale gezondheid. Inflatie en financiële onzekerheid leiden tot meer stress, depressie en huiselijk geweld binnen gezinnen.

Hoewel de Basiszorgverzekering (BZV) bestaat, zijn er vaak eigen bijdragen voor psychologische hulp of medicatie die voor velen onbetaalbaar zijn. Ook transportkosten naar de stad vormen voor mensen uit ver gelegen gebieden een grote belemmering.

Minister André Misiekaba (Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid) heeft zich sinds zijn aantreden in 2025 duidelijk uitgesproken over de noodzaak om psychische zorg een prominentere plek te geven binnen het Surinaamse zorgstelsel. Zijn visie sluit aan bij de bredere hervormingsagenda voor 2026, waarbij geestelijke gezondheid niet langer als een "extraatje", maar als een essentieel onderdeel van het basispakket wordt gezien.

De standpunten en geplande veranderingen volgens het beleid van Misiekaba houden in dat de dekking wordt uitgebreid. Momenteel is de dekking voor psychologische hulp in het basispakket zeer beperkt (vaak slechts 5 sessies per jaar).

Volgens de plannen voor 2026 moet dit worden uitgebreid naar:

• 12 zittingen voor basis psychologische zorg.
• Opname van preventieve GGZ, zoals burn-outpreventie en stressmanagement en
• Volledige gelijkstelling van online therapie (e-health) aan fysieke sessies om de drempel te verlagen.

Het recente drama in Richelieu, district Commewijne op 28 december 2025, waarbij negen mensen om het leven kwamen, heeft de discussie over het tekort aan psychische begeleiding in Suriname op scherp gezet. Het incident wordt gezien als een pijnlijk bewijs van de gaten in het huidige zorgsysteem.

De overheid heeft moeite om de stijgende kosten van medicatie en faciliteiten te dekken, wat leidt tot incidentele tekorten aan essentiële psychofarmaca.

In de Surinaamse samenleving heerst nog steeds een aanzienlijk taboe op psychische aandoeningen.

Mentale problemen worden vaak nog geassocieerd met "gek zijn" of zwakte. Dit weerhoudt vooral mannen en jongeren ervan om hulp te zoeken. Psychische klachten worden soms toegeschreven aan bovennatuurlijke oorzaken (zoals winti of vervloekingen). Patiënten zoeken daarom vaak eerst hulp bij traditionele genezers of religieuze leiders, waardoor professionele behandeling pas in een zeer laat stadium start.

Joyce Dawson-Smits, voorzitter en medeoprichter van Stichting Ypsilon Suriname, die zich al jaren inzet voor de belangen van familieleden van mensen met een psychiatrische aandoening (met name schizofrenie en psychose), zegt in recente gesprekken dat de grootste uitdagingen vaak niet alleen bij de patiënt liggen, maar in de misvattingen binnen de directe omgeving. Volgens Dawson heersen er drie hardnekkige misvattingen in de Surinaamse samenleving. Dat mensen met psychische klachten moeten worden opgesloten, is volgens haar één van de meest schadelijke misvattingen, dat iedereen met een psychiatrische aandoening direct thuishoort in het Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS).

Dawson benadrukt dat opname lang niet altijd nodig is. Veel mensen kunnen met de juiste begeleiding, medicatie en vroege interventie gewoon thuis in hun vertrouwde omgeving functioneren. Door deze "opsluit-mentaliteit" wachten families vaak te lang met het zoeken van hulp, uit angst dat hun familielid voorgoed uit de maatschappij verdwijnt. Ook worden psychische klachten vaak nog verward met karaktertrekken of een gebrek aan wilskracht.

Dawson legt uit dat het gaat om een verstoring in het denken, het gevoelsleven en het gedrag waar de persoon zelf geen controle over heeft. Het is een ziekte, net als diabetes of een hoge bloeddruk.

Zij geeft daarom dan ook als advies om niet in discussie met de "werkelijkheid" van een patiënt te gaan. Als iemand zegt miljoenen op de bank te hebben terwijl dat niet zo is, heeft het geen zin om boos te worden. Erken hun beleving zonder het te versterken.

Vaak wordt gedacht dat de behandeling stopt bij de patiënt. Het blijkt dat "Mentale gezondheid de hele gemeenschap raakt," aldus Dawson. Wanneer één gezinslid lijdt, lijdt de hele familie.

De stichting richt zich specifiek op de naasten. Zij zijn vaak degenen die 24/7 zorg bieden en zelfs overbelast raken. Dawson pleit daarom voor meer vertrouwenspersonen en veilige plekken waar families informatie kunnen krijgen zonder veroordeeld te worden. Suriname behoort tot de landen met de hoogste zelfmoordcijfers per hoofd van de bevolking in de regio, met name in het district Nickerie.

Om deze uitdagingen aan te pakken, heeft de overheid in augustus 2025 een proces gestart voor een nieuw Nationaal Strategisch Plan voor Geestelijke Gezondheid en Suïcidepreventie.

De focus ligt hierbij op:

• Decentralisatie, waarbij het integreren van mentale zorg in de eerstelijnszorg (huisartsen), zodat men dichter bij huis geholpen kan worden.
• Publiekscampagnes om vrij te durven praten over gevoelens om de drempel voor hulp te verlagen en
• De focus op jongeren door middel van projecten zoals die van UNICEF in Nickerie om te proberen de mentale veerkracht van jongeren te versterken.