INGEZONDEN - Eén dag nadat, Asif Ali Zardari, weduwnaar van de Benazir Bhutto, op 9 maart 2024 voor de tweede keer president van Pakistan werd, begonnen geruchten  dat hij zijn jongste dochter, Aseefa Bhutto Zardari, officieel tot first lady wil benoemen. Een first lady is in het algemeen de echtgenote van de president of de leider van de staat. Volgens de Merriam-Webster encyclopedie kan de first lady ook iemand zijn die niet de echtgenote of levenspartner hoeft te zijn van het staatshoofd, maar die wel de publieke taken van een first lady vervult.

First ladies hebben van oudsher taken uitgeoefend zoals diners organiseren, maar ook als politieke werkers functioneren, binnenlandse initiatieven lanceren en conferenties toespreken met toestemming door de regering van wat zij zeggen. De first ladies roepen vaak de hulp in van de gemeenschap, bijvoorbeeld, van niet gouvernementele organisaties (NGO’s). Het is niet ongebruikelijk dat dochters op internationaal nieveau als first ladies optreden, vanwege ontstentenis van een echtgenote, vanwege overlijden of dat sommigen de verantwoordelijkheden die deze rol met zich meebrengt niet op zich willen nemen.

In de Verenigde Staten van Amerika heeft de dochter van de Amerikaanse president, Thomas Jefferson, Martha Jefferson Randolph, gefungeerd als waarnemend first lady, terwijl de schoondochter van president, Andrew Jackson, ook als zijn waarnemend first lady heeft gefungeerd.

Een voorbeeld uit Azië is Indira Gandhi. Door het vroege overlijden van haar moeder, Kamla in 1936, was Indira gedurende het premierschap van haar vader (1947-1964) de fungerende first lady van India. Zij werd nooit officieel benoemd tot first lady, haar vader verbood dat zij officiële functies kreeg. Not under my watch, zei hij steevast. Van Nehru wordt ook vermoed dat  hij de reizen van zijn dochter als first lady uit eigen zak betaalde.

De functie van first lady is niet een job in de gebruikelijke zin van het woord, het is in feite een erefunctie die voortvloeit uit de functie van staatshoofd/regeringsleider van een land. Veelal wordt bij het honorarium van het staatshoofd een toelage bijgevoegd voor de representieve functie van zijn /haar levenspartner. Een soortgelijke toelage krijgen de partners van ambassadeurs en diplomaten mits zij ook op de standplaats van de ambassadeur/diplomaat woonachtig zijn.

In 2010 werd aan de functie van first lady in Suriname door de toenmalige regering een salaris verbonden. Of dit bij de in 2020 nieuw aangetreden regering nog steeds het geval is, heb ik niet kunnen achterhalen.

Dochters in de voetsporen van hun vader

India: Indira Gandhi (1917 – 1984)

Indira kreeg haar politieke scholing reeds op jeugdige leeftijd van haar vader Jawaharlal Nehru. Vanuit de gevangenissen waar hij vele jaren opgesloten was door de Engelsen, schreef Nehru honderden brieven naar zijn 10 jarige dochter Indira, waarin hij haar informeerde over een scala van onderwerpen die ook aan de orde kwamen in zijn boeken The discovery of India en Glimpses of World History. De brieven tussen vader en dochter zijn in 2004 gebundeld in een publicatie getiteld Two alone, Two together.

Na de dood van haar vader in 1964 en ook van diens opvolger Lal Bahadur Shastri in 1966 moest de Congrespartij wederom een opvolger/premier kiezen. Er waren veel gegadigden voor die positie, onder wie, Morarji Desai, die echter niet de favoriet was van de partijbonzen,. Die zochten naar iemand die zwak, plooibaar en controleerbaar moest zijn, kortom een kathputli (= marionet). Zij kwamen overeen de dochter van Nehru, Indira Gandhi, toentertijd minister van Informatie en Omroepwezen, te kiezen als premier. Zij was de enige persoon die Morarji Desai kon verslaan. Volgens de Pakistaanse schrijver, Tariq Ali, hadden zij met de keuze van Indira, zonder dat zij het beseften hun eigen politieke doodvonnis getekend, want binnen één jaar slaagde de “zwakke” Indira erin om bijna alle partijbonzen uit het politieke gezichtsveld te laten verdwijnen. Indira bleef met tussenpozen regeringsleider tot zij als premier op klaarlichte dag op 31 oktober 1984 in de tuin van haar woning in Nieuw Delhi werd vermoord.

Pakistan: Benazir Bhutto (1953 – 2007)

Benazir Bhutto was de oudste dochter van de op 4 april 1979 opgehangen ex-premier en ex-president, Zulfikar Ali Bhutto. Net als haar tijdgenote, Indira, kreeg Benazir, met de paplepel haar politieke scholing. Na wat soms genoemd wordt de “juridische moord” op haar vader in 1979, was Benazir reeds op 22 jarige leeftijd benoemd in de leiding van de door haar vader in 1967 opgerichten Pakistaanse Volkspartij (PPP). Twee jaar later, op 24 jarige leeftijd nam zij de partij over.

Benazir is twee keer premier geweest van Pakistan en wel van 1988 tot 1990 en van 1993 tot 1996. Beide keren werd zij door de president van het land met goedkeuring van het machtige leger afgezet. Zij was een felle tegenstander van de via staatsgrepen aan de macht gekomen presidenten, de generaals  Zia Ul Haq en Pervez Musharaff.

Tijdens een campagne voor de verkiezingen werd zij op 27 december 2007 in Rawalpindi doodgeschoten.

Indonesië; Megawati Soekarnoputri (1947 – heden)

Megawati, geboren op 23 januari 1947 is de oudste dochter van Indonesië’s 1ste president  Sukarno, die tijdens een militaire coup in 1966  zijn macht moest overdragen aan generaal Soeharto.

In 1998 werd Megawati voorzitter van de Indonesische Democratisch Partij voor Strijd (PDI-P). Zij was van 1999 tot 2001 vice-president tijdens het presidentschap van Aburrahman Wahid. In  2001 werd zij gekozen tot de eerste en tot heden enige vrouwelijke president van Indonesië.. In 2004 en 2009 verloor zij de presidentsverkiezingen.

Bangladesh: Sheikh Hasina

Na de moord op haar vader, Sheikh Mujibur Rahman, de eerste president van Bangladesh in 1975 en tevens de grondlegger van de politieke partij Awami League nam Sheikh Hasina, geboren op 28 september 1947, in 1981 de leiding van de partij over. Zij is gecombineerd 19 jaar lang premier geweest en is de langst in functie zijnde premier van Bangladesh. Zij won op 7 januari 2024 de gehouden verkiezing in haar land en is voor de 5e keer premier van Bangladesh.

Slotopmerkingen

Dit jaar zullen wereldwijd in ruim 80 landen verkiezingen  worden gehouden. Volgens de Amerikaanse president Joe Biden zal er een mondiale strijd plaatsvinden tussen democratie en autocratie.

Volgens het Amerikaans tijdschrift Foreign Policy van 2 januari 2024 variëren deze landen van gebrekkige democratieën tot autocratieën en hybride regimes (combinatie van democratie en autocratie).

Inmiddels hebben in Bangladesh en Pakistan de zittende regeringen de verkiezingen gewonnen. Voor beide landen moet de opmerking worden gemaakt dat daar waar populaire oppositiepartijen of hun leiders verzwakt zijn door repressie of gevangenneming kan de overwinnning een periode inluiden van nieuwe politieke spanningen en onrust.

Rudie Alihusain