INGEZONDEN - Na de onafhankelijkheid is in Suriname een traditie ontstaan dat ambassadeurs worden teruggeroepen en vervangen door nieuwe ambassadeurs die door de nieuw aangetreden regering worden benoemd. Ambassadeurs worden niet gezien als ambtenaren die het beleid van elke regering moeten uitvoeren, maar zij worden gezien als politieke functionarissen die alleen het beleid uitvoeren van hun eigen politieke leiders.

Belangrijke gevolgen hiervan zijn:

1. Op het ministerie van Buitenlandse Zaken ontwikkelt zich geen groep van ervaren ambassadeurs;
2. De teruggeroepen ambassadeurs worden in het algemeen niet ingezet;

Vanaf 1975 tot en met 2020 zijn ruim 115 personen benoemd tot ambassadeur. Van deze groep zijn circa 35 personen overleden, dat wil zeggen dat Suriname anno maart 2026 een groep van 80 teruggeroepen ambassadeurs heeft, die grotendeels niet wordt ingezet. Volgens recente berichten zullen enkelen door president Geerlings-Simons weer worden benoemd tot ambassadeur.

Vermits iedere keer als het politieke roer in Suriname omslaat – meestal om de 5 tot 10 jaar – nieuwe diplomaten worden benoemd, blijft een belangrijke vraag altijd: “wie moet Suriname in het buitenland vertegenwoordigen?”

Amateurs of professionals

In het algemeen is men het erover eens dat iemand die de diplomatie tot zijn beroep en zijn enige carrière heeft gemaakt, een professional genoemd kan worden. Ook kan men het erover eens zijn dat de term amateur gebruikt kan worden voor iemand die vanuit een ander beroep de diplomatieke wereld binnenstapt, maar verder niet van plan is de diplomatie als zijn beroep en carrière te kiezen.

Vanuit het vorenstaande redenerend kan in Suriname binnen de groep der diplomaten in grote lijnen een onderscheid worden gemaakt in drie categorieën:

A.De categorie van professionals, die de diplomatie als hun beroep en levenswerk hebben gekozen, de zogenaamde carrièrediplomaten;

B. De categorie van personen die door politieke partijen worden benoemd, in feite beloond voor bewezen diensten, maar die verder geen buitengewone kwalificaties hebben;

C. De categorie van door politieke partijen benoemde/beloonde professionals uit andere beroepsgroepen, van wie sommigen een academische achtergrond hebben, maar ook anderen, zoals onderwijzers en zakenlui, die in essentie geen enkele affiniteit hebben met diplomatie en internationale betrekkingen.

Bij de beantwoording van de vraag wie tot ambassadeur benoemd moet worden: de professional, de amateur of de best gekwalificeerde, is het voor de hand liggend dat de keuze moet vallen op de beste, maar even voor de hand liggend is de veronderstelling dat de professionele diplomaat die persoon zal moeten zijn.

Zelfs bij gelijke kwalificaties tussen een persoon uit de categorieën A en C zal in algemeen landsbelang de geschoolde, professionele carrièrediplomaat de voorkeur moeten krijgen, omdat hij in een opeenvolging van diplomatieke benoemingen van toenemende importantie een jarenlange kennis en ervaring heeft opgebouwd die de amateur-buitenstaander niet heeft. Hij heeft zijn leven lang gespendeerd in de diplomatieke dienst, een leven van 7x24 uur hard werken, van het brengen van offers en het blootstaan aan allerlei gevaren. Als hij op basis van zijn verdiensten tot dicht bij de top is gestegen, dan is hij degene die volgens alle beginselen van recht, rechtvaardigheid en eerlijkheid, maar ook op grond van fatsoenlijk, behoorlijk en verantwoord bestuur, aanspraak maakt op de benoeming tot ambassadeur met de daaraan verbonden beloning en prestige.

Maar fatsoen, eerlijkheid en rechtvaardigheid zijn eigenschappen die zeer laag genoteerd en gewaardeerd staan bij de meeste politici. Volgens de Amerikaanse oud-diplomaten Martin Herz en Ellis Briggs is het zeer naïef te veronderstellen dat politici één seconde wakker liggen over het moraal van carrièrediplomaten, die hun leven lang hebben gewijd aan buitenlandse zaken, die de offers hebben gebracht om op onaangename posten te zitten, die de discipline hebben betoond om stap voor stap omhoog te klimmen en geloof te blijven hebben dat hun bekwaamheid zal worden erkend en beloond.

In alle eerlijkheid en objectiviteit moet worden vermeld dat Suriname enkele zeer goede ambassadeurs kent en heeft gekend die buiten de groep van de carrièrediplomaten om zijn benoemd! Maar enkele goede benoemingen verminderen niet de geur van de vele slechte!

Het blijven benoemen van voornamelijk amateurs in de diplomatieke dienst is een totale miskenning en grove belediging van het sedert 1815 erkende beroep van diplomaat, maar veel erger, het is ook een diskwalificatie en desavouering van het belang en niveau van het buitenlandbeleid van het land. Het sturen van ondermaatse ambassadeurs is ook een zware belediging van de autoriteiten in het gastland.

Kwaliteit Minbuza

Bernard Bot wijst erop dat de kwaliteit van de minister van Buitenlandse Zaken internationaal doelbewust kan worden gebruikt als een zelfstandige bron van invloed. Ook de affiniteit en inzichten van de president als hoofd van de buitenlandse politiek zijn belangrijk voor de totale rol van het ministerie van Buitenlandse Zaken.

Ten overvloede: politieke benoemingen in de diplomatie zijn niet goed voor het land, niet goed voor de president, niet goed voor het ministerie van Buitenlandse Zaken en niet goed voor de carrièrediplomaten, die hun leven wijden aan het zich bekwamen in diplomatieke vaardigheden, maar die gewoon worden weggedrukt op de parkeerplaats achter op hun eigen terrein om plaats te maken voor personen die weinig tot helemaal niet gekwalificeerd zijn voor het diplomatenberoep.

Het benoemen van diplomaten op basis van voornamelijk politieke standaarden bezoedelt het imago van het land, met als consequentie dat landsbelangen meer worden gehinderd dan geholpen. Het is in zulke gevallen dat Malcolm Toon spreekt van een “bumbling diplomacy” (= blunderende diplomatie) waarbij men overkomt als onbekwaam, potsierlijk en belachelijk.

Oud-Minbuza en ambassadeur Henk Heidweiller wees de jongere diplomaten er altijd op: “van loyale domkoppen ondervinden wij alleen maar het grootste verdriet”.

Rudie Alihusain