Suriname moet zijn elektriciteitsvoorziening tussen 2027 en 2040 stapsgewijs uitbreiden en moderniseren om de leveringszekerheid te verbeteren en de groeiende vraag naar energie op te vangen. Drie Power Systems Experts uit Suriname, te weten Samuel Mehairjan en Priyel Tedjoe, hebben onlangs een uitbreidingsvoorstel gepresenteerd en aangeboden aan president Jennifer Simons. Het voorstel omvat de uitbreiding van de opwekcapaciteit bij SPCS in Livorno, de ontwikkeling van zonne-energie bij Sarah Maria en de bouw van een modulaire thermische centrale in Beekhuizen. Ook de versterking van het elektriciteitsnet, batterijopslag en de vermindering van energieverliezen maken deel uit van de voorgestelde aanpak.

Uitbreiding van opwekcapaciteit

In het voorstel van de energiedeskundigen wordt geadviseerd om de uitbreiding van SPCS met twee machines van elk 17 megawatt (MW) prioriteit te geven. De uitbreiding levert in totaal 34 MW aan extra regelbaar vermogen op en moet tevens ruimte bieden voor onderhoud aan bestaande productie-eenheden. De investering voor dit deel bedraagt ongeveer US$ 54 miljoen.

Daarnaast wordt voorgesteld om bij Sarah Maria zonne-energie te ontwikkelen, met als doel een continu leverbaar vermogen van 50 MW te realiseren. Hiervoor moet worden onderzocht welke combinatie van zonnepanelen, batterijopslag en eventueel aanvullende regelbare elektriciteitsproductie technisch en financieel het meest geschikt is.

Voor deze ontwikkeling wordt voorlopig de periode 2027–2030 aangehouden. Een haalbaarheidsstudie moet onder meer de benodigde capaciteit, de opslagmogelijkheden, de aansluiting op het elektriciteitsnet en de totale kosten in kaart brengen.

Thermische centrale in Beekhuizen

Een derde onderdeel van het voorstel is de ontwikkeling van een modulaire thermische centrale in Beekhuizen. De eerste fase moet ongeveer 60 MW aan vermogen opleveren. Op basis van de toekomstige elektriciteitsbehoefte kan de capaciteit stapsgewijs worden uitgebreid tot maximaal 300 MW.

Na de eerste fase wordt voorgesteld om eventuele uitbreidingen in stappen van ongeveer 40 MW uit te voeren. Daarbij moet rekening worden gehouden met de groeiende vraag naar elektriciteit, de vervanging van bestaande productiecapaciteit en de benodigde reservecapaciteit.

Ook de mogelijke toekomstige beschikbaarheid van aardgas moet bij de keuze van de technologie worden onderzocht. De eerste fase mag volgens het voorstel echter niet afhankelijk zijn van een gasvoorziening waarvan de beschikbaarheid nog onvoldoende is gegarandeerd.

Investeringen kunnen oplopen tot honderden miljoenen dollars

De voorlopige investeringsramingen omvatten US$ 55 miljoen voor de uitbreiding van SPCS, US$ 450 miljoen voor de volledige uitbreiding van de centrale in Beekhuizen tot 300 MW, US$ 120 miljoen voor transmissie en netversterking en US$ 10 miljoen voor een centraal besturingscentrum.

Daarnaast is US$ 110 miljoen geraamd voor engineering, projectmanagement en onvoorziene kosten. De investeringen in zonne-energie en batterijopslag bij Sarah Maria zijn nog niet vastgesteld. Hiervoor moet eerst een haalbaarheidsstudie worden uitgevoerd.

De totale programmakosten zijn daarmee nog niet definitief bepaald. De ramingen moeten per projectfase verder worden onderbouwd en geactualiseerd voordat definitieve investeringsbesluiten worden genomen.

Versterking elektriciteitsnet noodzakelijk

Naast de bouw van nieuwe productie-installaties moet ook het elektriciteitsnet worden versterkt. Volgens het voorstel van de energie-experts heeft uitbreiding van de opwekcapaciteit alleen voldoende effect wanneer de geproduceerde energie betrouwbaar naar huishoudens en bedrijven kan worden getransporteerd.

Daarom moeten de benodigde aansluitingen, hoogspanningsverbindingen en onderstations tijdig worden vastgesteld. Ook wordt geadviseerd om technische en commerciële elektriciteitsverliezen terug te dringen.

Dit kan onder meer door metingen in geselecteerde delen van het netwerk uit te voeren, meet- en facturatiefouten te herstellen en illegale aansluitingen aan te pakken. Slimme meters kunnen gefaseerd worden ingevoerd waar de voordelen aantoonbaar zijn.

Verder moet de centrale bedrijfsvoering worden gemoderniseerd. Daarbij zijn niet alleen technische systemen van belang, maar ook opleiding van personeel, onderhoud en cyberbeveiliging.

Regering moet regie voeren

Voor de uitvoering wordt voorgesteld dat de regering één bestuurlijk opdrachtgever aanwijst. EBS en Staatsolie/SPCS moeten gezamenlijk verantwoordelijk worden gemaakt voor de verdere uitwerking van het programma, ieder vanuit de eigen verantwoordelijkheden. Ook de Energieautoriteit Suriname (EAS) moet worden betrokken bij de regulatoire beoordeling en het toezicht binnen haar wettelijke bevoegdheden.

Een klein programmabureau moet de voorbereiding en uitvoering coördineren. Dit bureau moet onder meer toezien op studies, vergunningen, aanbestedingen, financiering, netaansluitingen en de ingebruikname van de projecten.

Binnen drie maanden na de opdrachtverlening moeten een actuele analyse van het elektriciteitssysteem, de projectstatus en een voorbereidingsbegroting worden voorgelegd. Binnen negen maanden moet vervolgens een geïntegreerd uitvoerings- en financieringsvoorstel gereed zijn.

Gefaseerde uitvoering tot 2040

Voor de periode 2027–2028 ligt de nadruk op het actualiseren van de sectorplanning, de voortzetting van de SPCS-uitbreiding, de voorbereiding van Sarah Maria en Beekhuizen en het vaststellen van noodzakelijke investeringen in het elektriciteitsnet.

In de periode 2029–2030 moeten goedgekeurde eerste projectfasen worden uitgevoerd. Daarna kan tussen 2031 en 2034 verdere uitbreiding van Beekhuizen plaatsvinden, afhankelijk van de vraag naar elektriciteit en de beschikbare financiering.

Voor de periode 2035–2040 wordt voorgesteld om de plannen opnieuw te evalueren, bestaande installaties te moderniseren of te vervangen en verdere duurzame uitbreiding te beoordelen.

De uitvoering moet per fase worden afgestemd op de daadwerkelijke capaciteitsbehoefte, de beschikbaarheid van netaansluitingen en de financieringsmogelijkheden.

Leveringszekerheid en betaalbaarheid centraal

Het voorstel benadrukt dat nieuwe centrales alleen niet voldoende zijn om de elektriciteitsvoorziening structureel te verbeteren. Ook onderhoud aan bestaande installaties, vermindering van netverliezen en een efficiëntere afstemming tussen elektriciteitsproductie en verbruik zijn noodzakelijk.

De regering wordt daarom gevraagd om de voorbereiding van het programma bestuurlijk te ondersteunen, een duidelijk voorbereidingsbudget vast te stellen en de betrokken instanties verantwoordelijkheden en concrete doelstellingen mee te geven.

Over de voortgang moet elk kwartaal worden gerapporteerd. Daarbij moeten onder meer de beschikbaarheid van productie-installaties, het aantal en de duur van stroomonderbrekingen, elektriciteitsverliezen en de voortgang van onderhoud en investeringen worden bijgehouden.

Met de voorgestelde aanpak moet worden voorkomen dat Suriname meer productiecapaciteit bouwt dan nodig is of dat nieuwe centrales gereedkomen voordat de benodigde aansluitingen op het elektriciteitsnet beschikbaar zijn.

Over de auteurs

Samuel Mehairjan MSc. — Elektrotechnisch ingenieur met ruim 38 jaar ervaring in elektriciteitsopwekking, transmissie en distributie; voormalig directeur Opwekking en Transmissie bij EBS.

Priyel Tedjoe MSc. — Power Systems Specialist met internationale ervaring in elektriciteitssystemen en hoogspanningsstations.