De indiening van vier initiatiefwetten door zes leden van De Nationale Assemblée (DNA), gericht op ingrijpende wijzigingen in de Grondwet en de rechterlijke organisatie, roept ernstige zorgen op over de bescherming van de rechterlijke macht. “Wat wordt gepresenteerd als modernisering, dreigt uit te monden in een verzwakking van de scheiding der machten en van de onafhankelijkheid van de rechtspraak”, zegt VHP-fractieleider in de DNA, Asiskumar Gajadien aan SUN.

Cassatierechtspraak

Een kernpunt is het voorstel tot invoering van cassatierechtspraak via de instelling van een nationale Hoge Raad. Daarbij wordt een essentiële vraag volledig genegeerd: moet Suriname überhaupt een eigen derde rechterlijke instantie creëren, of ligt aansluiting bij het Caribbean Court of Justice (CCJ) meer voor de hand? “Die discussie is onmisbaar,” zegt Gajadien. Een nationale Hoge Raad vereist zware institutionele investeringen, langdurige opbouw van expertise en zeer sterke waarborgen tegen politieke beïnvloeding. Zonder die randvoorwaarden ontstaat juist het risico van politisering van de hoogste rechtspraak. De CCJ biedt daarentegen reeds een beproefd, onafhankelijk en regionaal erkend cassatiekader op afstand van nationale machtsverhoudingen.

College van Procureur-Generaal

Daarnaast is ook het voorstel tot instelling van een College van Procureur-Generaal moeilijk te rechtvaardigen. De huidige structuur van het Openbaar Ministerie (OM) kent al een duidelijke hiërarchische leiding onder verantwoordelijkheid van de Procureur-Generaal. Gajadien: Het creëren van een collegiaal orgaan aan de top is niet alleen onnodig, maar kan leiden tot bestuurlijke versnippering, onduidelijke verantwoordelijkheden en verzwakking van het vervolgingsbeleid. Bovendien opent een dergelijk college extra ruimte voor politieke beïnvloeding binnen het vervolgingsapparaat, terwijl juist daar eenduidigheid en onafhankelijkheid cruciaal zijn.

Rechtspositie rechterlijke macht

Ook de voorgestelde aanpassingen in de rechtspositie van de rechterlijke macht passen in dit zorgwekkende patroon. Gajadien: Door in korte tijd meerdere constitutionele en wettelijke ingrepen te combineren, zonder breed maatschappelijk debat en zonder diepgaande institutionele analyse, wordt het fundament van de rechtsstaat onnodig op het spel gezet.

Initiatiefwetten prematuur

Hervorming van de rechterlijke macht vereist terughoudendheid, visie en consensus. Zolang fundamentele keuzes — zoals de vraag naar een nationale Hoge Raad versus de CCJ en de noodzaak van een College van Procureur-Generaal — niet openlijk en grondig zijn besproken, zijn deze initiatiefwetten prematuur en potentieel schadelijk voor de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht, aldus Gajadien.