Met trillende stem maar rechtop staand nam de dochter van oud-president Chandrikapersad Santokhi, Shanylla Santokhi, vandaag het woord tijdens zijn uitvaartdienst in De Olifant. Haar speech was persoonlijk, indringend en doorspekt met herinneringen aan een man die zowel staatsman als vader was en die beide rollen met volle overgave vervulde. "Vandaag sta ik hier naast u, papa, om u mijn laatste woorden toe te spreken. En toch… blijf ik bidden dat u wakker wordt," opende zij haar afscheidswoord, zichtbaar bewogen door het verlies.

Een strenge vader met een zacht hart

Zij schetste een beeld van een man die zijn gezin deelde met een heel land. Santokhi stond bekend als een gedisciplineerde, autoritaire politieman, een reputatie die hij ook thuis aanvankelijk meedroeg. Maar thuis leerde hij, naar eigen zeggen van zijn dochter, het woord geduld. "Hij was er niet altijd voor het thuisfront, want hij gaf zichzelf onvermoeibaar aan land en volk. Zelfs op zaterdagen werkte hij," vertelde zij. Om toch tijd met haar door te brengen, nam hij haar soms mee naar Nieuwe Haven. De zondagochtenden werden thuis gekenmerkt door het geluid van de grasmaaier, vroeg in de ochtend, pal bij haar raam. Harken was verplicht.

Toen hij president werd, verdwenen ook de zondagen en feestdagen als vrije dagen. "Misschien ervaart hij nu pas wat echte rust is," zei ze, met een blik op zijn kist.

Zijn lessen leven voort

Santokhi gaf zijn dochter al op jonge leeftijd een levensles mee die hij zelf van zijn moeder had gekregen: werk hard, doe je best, en God doet de rest. Een andere uitspraak die hij haar bijbracht: waar een wil is, is een weg en als die weg er niet is, is er altijd een omweg. "Zijn vooruitstrevendheid leeft in mij. Zijn doorzettingsvermogen leeft in mij. Zijn liefde leeft in mij. "En ja… ook zijn ongeduld heb ik van hem geërfd," zei ze, wat een glimlach losmaakte in de rouwzaal.

Zijn gouden regel, zo vertelde zij, was in het Sranantongo: "Wi mu’ seti kondre bun, Gado de wi fesiman", een uitdrukking die zijn diepe verbondenheid met zijn geloof en zijn land samenvat.

De ochtend van zijn overlijden

Het meest indringende moment van de speech was haar beschrijving van de laatste ochtend. Die dag stuurde zij hem nog een video van zijn kleinzoon en hij reageerde daarop. Het gezin had een vakantie gepland. Die vakantie zou er nooit komen. "God had andere plannen. En zoals hij zelf altijd zei: alles gebeurt om een reden. God heeft voor ieder van ons een plan."

Santokhi overleed thuis te Lelydorp, de plaats waar hij geboren en getogen was en zijn kinderen had grootgebracht. "Het moest zo zijn," aldus zijn dochter.

Afscheid van een leider

In het Engelstalige deel van haar speech richtte zij zich tot de internationale gasten en gedelegeerden die aanwezig waren. Zij riep hen op de idealen van haar vader voort te zetten, zijn geloof in een inclusievere wereld, in samenwerking tussen naties en volkeren.

Zij sloot haar speech af met de woorden waarmee haar vader haar altijd aansprak: "Papa… rust zacht. Ik hou van u. Uw paapeloe voor altijd."

De uitvaartplechtigheid van Chandrikapersad Santokhi vond plaats in het partijcentrum van de VHP, omringd door familie, vrienden, politieke collega's en vele Surinamers die afscheid kwamen nemen van een man die van 2020 tot 2025 het hoogste ambt van de Republiek Suriname bekleedde.

Moge hij rusten in vrede.