INGEZONDEN – Ik las de prachtige dagtekst van 4 oktober 2025, die ik van Fred Lachman had ontvangen. “Leer een kind van jongs af aan de juiste weg en het zal niet van afwijken wanneer het oud is geworden. Spreuken 22:6.”

Ik dacht meteen aan het “gedoe in Suriname”. De afgelopen dagen was er namelijk veel ophef in Suriname door een uitspraak van een DNA-lid. Een man van de straat greep het aan om er een schepje bovenop te doen. Een programmamaker in Suriname vond het prachtig om het interview van 2021 met de ex-president Santokhi erbij te halen. Er werd nu niet gezegd dat de Nederlandse journalist (een witte man) de heer Santokhi tijdens het Nederlandse programma in de val had gelokt met zijn vraag over zeven Hindostanen in de regering. De heer Santokhi had mijns inziens moeten antwoorden: “In mijn regering zitten alleen Surinamers (PUNT).” En zo was het ook. In de regering Santokhi/Brunswijk zaten Surinamers met de volgende roots: Hindostaanse, Afro-Surinaamse, Marronse, Javaanse, Chinese en Inheemse. Graag verwijs ik u naar de foto van de regering Santokhi/Brunswijk te vinden op het internet.

De Nederlandse journalist had zo’n vraag niet mogen stellen. Was hij op sensatie uit? Wat wij wel hebben gezien, is een president van Suriname die vies en vuil in Amsterdam is uitgescholden door een kleine groep Surinaamse Nederlanders. Waarom praten de Surinaamse programmamakers hier niet over op het moment dat zij het over het interview met Santokhi in Nederland hebben?

Kwetsende uitspraken door DNA-leden in het parlement of buiten het parlement mogen in de toekomst niet meer getolereerd worden en moeten door de politieke partijen veroordeeld worden. De politieke partijen moeten mijns inziens hun “normen en waarden” duidelijk vastleggen en kenbaar maken aan de Surinaamse samenleving.

Wi Tru Sranan

Op 28 september 2025 had ik in het programma SUNFO van radio Sunrise een gesprek met de heer Jean-Pierre Polanen. Hij woont en werkt in Hongarije. Hij is de schrijver van het boek “The Soul of a Nation – A journey into the past, present and future of Surinamese Values” (2024). Jean-Pierre is in Suriname geboren en is bestuurslid van Stichting Wi Tru Sranan. Deze Surinaamse stichting werkt sinds 2022 aan de promotie van waarden en normen in de Surinaamse samenleving.

Polanen: “Om verbeteringen te realiseren is het belangrijk grondoorzaken te begrijpen van de verschuiving van waarden en normen. Twee daarvan zijn in Suriname, alsook in vele andere landen:

– een opmars van het materialisme, waardoor traditionele menselijke waarden in de vergetelheid raken.

– een ongelijke verdeling van de welvaart (kloof rijk/arm), waardoor ontevredenheid, wantrouwen, wangedrag en misdaad toenemen.

In de specifieke Surinaamse context is diversiteit een belangrijke dimensie. Het kan onze kracht zijn, maar het dient heel bewust geleid te worden, anders kan het tot verdeeldheid leiden.

Natievorming en het realiseren van eenheid in diversiteit kunnen bewust gestuurd worden, zoals Singapore dat heeft gedaan, via de definitie van nationale waarden en normen en burgereducatie hierop.

Allerhande leiders in de Surinaamse samenleving (politiek, bedrijfsleven, civil society, onderwijs, sport, religie, etc.) kunnen natievorming beïnvloeden door een verbindende rol te spelen en een voorbeeldrol te vervullen op dit gebied.

Onze nieuwe president demonstreert een positieve, opbouwende en verbindende toon en voegt ook daden bij woorden. Hopelijk zullen velen haar voorbeeld volgen.

In haar boodschap, waarnaar gedurende het gesprek werd gerefereerd, kunnen wij tussen de regels de waarden van saamhorigheid, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid terugvinden.

Stichting Wi Tru Sranan organiseert dit jaar alweer voor de derde keer een virtuele tentoonstelling van organisatiewaarden en -normen. Vorig jaar participeerden 35 organisaties en zij inspireerden de samenleving met een poster met hun waarden en normen. Wij nodigen ook dit jaar allerhande organisaties uit – ook in de diaspora en ook staatsbedrijven – om mee te doen.

Wij werken ook samen met het Ministerie van OWC in Suriname om waarden en normen meer aandacht te geven in het onderwijs. Wij hebben dit jaar een basisschool in Commewijne geholpen bij het definiëren van schoolwaarden en -normen.

Deze zijn op een poster geplaatst, die op diverse plaatsen in de school is opgehangen en dient als ondersteuning voor de leraren, leerlingen en ouders.

Deze posters voor organisaties en scholen zijn een begin; er is daarnaast bekwaam, positief en geduldig leiderschap nodig van leiders, managers en leerkrachten.

Wat betreft de olietoekomst: deze is geen garantie voor een brede welvaartsverdeling; integendeel, de kans op verdere scheefgroei is groot zonder een heel specifiek economisch en sociaal beleid.

Geld is niet genoeg voor welzijn, want er zijn genoeg rijke landen met grote sociale problemen.

Hoge opleidingen zijn ook niet genoeg, want er zijn genoeg landen met veel goed opgeleiden met grote sociale problemen.

Voor breed gedeelde welvaart en welzijn is een weloverwogen beleid nodig, gebaseerd op waarden als saamhorigheid, gelijkwaardigheid en rechtvaardigheid, met concrete stappen die deze waarden implementeren in de samenleving.

Jean-Pierre Polanen stelde tenslotte dat, vooral omdat de Surinaamse natie zo klein is, saamhorigheid en samenwerking een must zijn voor brede economische groei.

En daarnaast betekent de kleine bevolking ook dat ieder individu een grotere positieve impact kan hebben dan hij of zij misschien denkt.

Polanens boek “The Soul of a Nation” bevat een strategie en een plan voor de versterking van waarden en normen in Suriname.

Beste mensen, wij verwijzen u naar de uitzending van SUNFO via YouTube van 28 september 2025. Het gehele interview kunt u dan terugluisteren.

Dennis Lapar

Directeur van Stichting FinanceSuriname