Vlak vóór een grootschalige militaire operatie tegen Iran hebben de Verenigde Staten en Israël hun aanvalsplannen aangepast nadat zich volgens Amerikaanse inlichtingen een “unieke kans” voordeed om de Iraanse opperste leider Ali Khamenei uit te schakelen. Dat meldt The New York Times op basis van informatie van de CIA.

Volgens de berichtgeving werd Khamenei al maanden gevolgd door Amerikaanse inlichtingendiensten, waardoor een gedetailleerd beeld bestond van zijn verblijfplaatsen en bewegingspatronen. Kort voordat de geplande nachtelijke aanvallen zouden beginnen, wees nieuwe inlichtingen erop dat de ayatollah in de ochtend een overleg zou bijwonen met andere hoge functionarissen in Teheran.

Op basis daarvan besloten Washington en Jeruzalem het tijdstip van de aanval te wijzigen.

Aanval bij daglicht

Waar grootschalige luchtaanvallen doorgaans ’s nachts plaatsvinden, werd de operatie verplaatst naar de ochtenduren. Rond 09.40 uur lokale tijd zouden volgens The Wall Street Journal ongeveer dertig Israëlische bommen het complex hebben getroffen waar Khamenei zich bevond.

Het Israëlische leger stelt dat circa 200 gevechtsvliegtuigen betrokken waren bij aanvallen op bijna 500 doelen verspreid over Iran. Tegelijkertijd voerden Amerikaanse strijdkrachten honderden aanvallen uit op militaire installaties, hoge functionarissen en strategische infrastructuur. Eerst werd de Iraanse luchtverdediging uitgeschakeld, waarna raketten en drones werden ingezet.

Volgens Israëlische bronnen kwam de aanval voor Iran als een verrassing, mede omdat Teheran een nachtelijke operatie verwachtte.

Topfunctionarissen gedood

Een dag na de eerste aanvallen blijft de totale schade onduidelijk. Volgens berichten zijn naast Khamenei ook legerleider Abdolrahim Mousavi, defensieminister Amir Nasirzadeh en het hoofd van de Revolutionaire Garde, Ali Shamkhani, omgekomen. Satellietbeelden zouden tonen dat het complex van de ayatollah volledig is verwoest.

Aanvallen zijn inmiddels gemeld in tientallen steden, vooral in het westen en midden van Iran. De militaire operaties duren voort.

Iran slaat terug

Iran reageert met raket- en droneaanvallen op doelen in de regio, waaronder Israël en meerdere Golfstaten waar Amerikaanse militaire bases gevestigd zijn. Landen als Bahrein, Qatar, de Verenigde Arabische Emiraten en Oman zouden al doelwit zijn geweest van Iraanse drones.

De Iraanse Revolutionaire Garde heeft wraak gezworen voor de dood van de opperste leider. Ondertussen zijn ook in buurlanden Pakistan en Irak anti-Amerikaanse protesten uitgebroken bij Amerikaanse consulaten.

“Dit is oorlog”

Defensiedeskundige Peter Wijninga van onderzoekscentrum HCSS spreekt van een duidelijke escalatie. “Je kunt nu niet meer spreken van een beperkte escalatie. Dit is oorlog,” stelt hij.

Volgens Wijninga heeft de VS de afgelopen weken een ongekende troepenmacht opgebouwd rond het Arabisch schiereiland, met meerdere marineschepen en twee vliegdekschepen in onder meer de Perzische Golf, de Golf van Oman en de Rode Zee.

Hij verwacht dat het conflict langdurig kan worden, aangezien voortdurende aanvallen nodig zijn om de Iraanse overheidsstructuur en militaire commandocentra uit te schakelen.

Nucleaire doelen nog intact

Vooralsnog lijken de aanvallen zich vooral te richten op het Iraanse regime en militaire infrastructuur, en minder op nucleaire installaties. Volgens experts zijn die installaties verspreid over het land en moeilijk volledig uit te schakelen.

Eerder waarschuwde de Iraanse president Masoud Pezeshkian dat een aanval op Khamenei zou neerkomen op “het begin van een totale oorlog”.

De situatie in het Midden-Oosten blijft daarmee uiterst gespannen, terwijl de internationale gemeenschap vreest voor verdere regionale escalatie. (NOS)